امام حسن(ع): چیزهای دنیا اگر حلال باشد حساب و بررسی می شود و اگر از حرام به دست آید عذاب و عقاب دارد و اگر حلال و حرام آن معلوم نباشد سختی و ناراحتی خواهد داشت. پس باید دنیا [و موجوداتش] را همچون میته و مرداری بشناسی که به مقدار نیاز و اضطرار از آن استفاده کنی»       
کد خبر: ۱۰۱۳۶۰
تاریخ انتشار: ۲۱ آبان ۱۳۹۳ - ۱۷:۴۱

چشم به راه «وزیر دانشمند»

تقی آزاد ارمکی

خیلی‌وقت نیست که مشاجره بر سر تعیین وزیر علوم به‌پا شده است؛ این مساله عمری بیش از 10سال ندارد. در زمانی کمی‌دورتر تعیین وزیر کار مشکلی نبود؛ ریاست‌جمهوری وقت براساس ملاحظات و لابی‌هایی، فردی را انتخاب می‌کرد و مجلس هم سرجمع به او رای می‌داد. شواهد نشان از این دارد که عموم افراد معرفی‌شده برای این وزارتخانه توانسته بودند در این حوزه کار کنند، اما از دهه گذشته کمی اوضاع فرق کرده است؛ وزرای این وزارتخانه از طرف بسیاری افراد مورد قضاوت قرار گرفته و پرمساله قلمداد شده‌اند، چرا اینگونه شده است؟ در این زمینه عللی‌چند موثر بوده‌اند: اول اینکه از 10سال گذشته وزرای به‌کار گمارده‌شده در این وزارتخانه صدایی بلندتر از دیگر وزرا داشته‌اند. دوم اینکه در طول بیش از 10سال گذشته حوادث کشور، درست است که صدا و بیان سیاسی پیدا کرده اما ماهیتی فرهنگی و علمی و دانشی داشته است. مدعیان دانش، فکر و اندیشه در این دهه در مقایسه با دیگرکنشگران اهمیت بیشتری یافته‌اند. به‌عبارت دیگر، ضمن اینکه تعداد افراد تحصیلکرده افزوده شده، بر تعداد مدعیان اثرگذاری در جامعه در میان این افراد نیز افزوده شده است. سوم اینکه حرف‌وحدیث بیشتری در حوزه دانش، علم، فرهنگ و تحقیق در مورد جامعه، سیاست، فرهنگ، اقتصاد و آینده کشور ظهور کرده است. چهارم اینکه به هزار دلیل در این دوره تهیه کتاب و مقاله مهم شده و نتایج تحقیقات توانسته است و می‌تواند منشا حوادث مهم شود. در این زمان است که طرح ایده استادی، دانشمندی و محققی در کشور مهم شده است. پنجم، ضمن اینکه علم اهمیت یافته، بر تعداد افراد مدعی علم نیز افزوده شده است، این افراد نسبت به علم، تخصص و فهم فنی و علمی و نسبت به امور حساس‌اند و در عین حال اشاعه‌دهنده داعیه‌های مطرح‌شده در نظام دانشگاهی و تحقیقاتی هستند. ششم اینکه در عرصه عمومی نزاعی مهم براساس دو نگاه متفاوت در مورد علم و دانشگاه ظهور کرده است: نخست نگاه سیاست‌زده و دوم نگاه فنی و تخصصی. نزاع بین این دو نگاه به علم، دانشگاه و تحقیق موجب شده است تا مدیریت در وزارت علوم و دانشگاه‌های کشور اهمیت بیشتری بیابد. مجموعه‌علل اشاره‌شده همراه با شرایط و علل دیگری که فرصت پرداختن به آنها نیست انتخاب مسوول و وزیری برای وزارت علوم را برای همه سخت کرده است. برای برون‌رفت از وضعیت موجود، بهترین راه، توجه به مشکل و ابعاد آن است. بهتر است تا بر سوال‌هایی که در این فضا وجود دارد، تمرکز کنیم. در یک نگاه کلی مجموعه‌ای سوال در این حوزه مطرح است که باید بر آنها تمرکز کرد تا امکان تصمیم‌سازی فراهم شود: در دانشگاه‌ها و مراکز علمی کشور چه می‌گذرد؟ کنشگران اصلی این حوزه چه مختصاتی دارند؟ مشکلات عمده در آن کدامند؟ آینده علم در ایران چگونه است؟

چه تناسبی بین علم و دانشگاه با حوزه اجتماعی وجود دارد؟ آیا حوزه علم در ایران با وضعیت موجود قابل مدیریت است؟ چه فرد یا افرادی بهتر است به مدیریت در این حوزه برای سیاستگذاری بپردازند؟ چه الزام‌هایی در انتخاب این فرد وجود دارد؟ فرد به کار گمارده‌شده چه بایدها و نبایدهایی را باید در نظر بگیرد تا کار و سیاست مناسب در حوزه علم و تحقیق به‌خوبی صورت گیرد؟ و... . کمتر کسی به سوال‌های مطرح‌شده در بالا توجه می‌کند. عده‌ای مدعی‌اند که رییس‌جمهور باید کسی را انتخاب کند که از جنس وزیر دولت قبلی نباشد. همان‌طور که در مقابل بیشتر اصحاب مجلس می‌گویند که فرد انتخابی باید از جنس وزیر دولت قبلی باشد و در حوادث 88 فعال نبوده باشد.  باخت اینگونه رقم خورده است که دولت شخصیتی برای این وزارتخانه به مجلس معرفی می‌کند و مجلس هم با کمترین تامل در مجموع مخالفت می‌کند. در نتیجه رییس‌جمهور، این بخش از کشور را با سرپرست اداره می‌کند که نتایج آن نادیده گرفته شده است. همه این وضعیت‌ها می‌تواند به درونی‌کردن ساحت اعتراضی در میان دانشگاهیان و مدعیان علم بینجامد. بهتر است به راهی میانه رسید. من راه میانه در این حوزه را انتخاب وزیر دانشمند می‌دانم؛ انتخاب دانشمند و شخصیت علمی و فرهنگی برای وزارتخانه‌ای که اهل دانش و تخصص است. اگر اصل را بر انتخاب فردی نامدار به‌لحاظ علمی و تخصصی و شخصیتی ملی و صاحب‌سلیقه و سلوک بگذاریم، آن‌وقت است که مخالفت با او مخالفت با سیاست که نه، بلکه مخالفت با ادب و فرهنگ و منش تلقی خواهد شد. پس بهتر است سراغ شخصیت علمی و فرهنگی برویم؛ شخصیتی که خودش سبک‌وسیاق دارد و سیاست‌ورز است، نه متاثر از جریان سیاسی. شاید همه مقاومت‌ها از طرفین، زمینه توجه به این نیاز باشد و پی‌جویی این نیاز به ظهور شخصیتی علمی و فرهنگی بینجامد و مشکل علم در کشور در این دوره سامان یابد.

 

منبع: شرق

پربیننده ترین
چند رسانه ای
خواندنی